آخرین خبرها

مروری بر سریال های ماندگار ماه محرم + عکس

مروری بر سریال های ماندگار ماه محرم + عکس

به گزارش آرت گیل: تا به امروز سریال‌های ویژه‌ای برای ماه محرم تولید شده‌اند؛ اما از آن میان تنها چند سریال در ذهن مخاطبان ماندگار شده‌اند و بسیاری با آنها خاطره دارند.در ادامه به معرفی تعدادی از این سریال ها میپردازیم

شب دهم حسن فتحی

سریال «شب دهم» ساخته حسن فتحی است که در ماه محرم سال ۱۳۸۰ همزمان با نوروز روی آنتن رفت. سریالی که در آن یک جوان لوطی در تهران قدیم عاشق یک شاهزاده قجری می شود و شاهزاده خانم بعد از اصرارهای جوان برای ازدواج شرط می گذارد که ۱۰ شب تعزیه در زمان حکومت نظامی رضاخان برگزار کند.

«شب دهم» سریالی که پایه گذار سریال سازی ویژه محرم شد، هنوز با گذشت ۱۲ سال عنوان برترین را هم یدک می کشد؛ سریالی که تیتراژ پایانی آن با صدای علیرضا قربانی هنوز هم زمزمه می شود؛ «مرز در عقل و جنون باریک است/ کفر و ایمان چه به هم نزدیک است».

البته «شب دهم» اولین سریال ماه محرمی تلویزیون نیست و دو دهه قبل تر از آن «روایت عشق» با رویکردی تاریخی گریزی به واقعه کربلا زد.

اما بی شک تلاقی محرم و نوروز در سال ۸۰ سبب شد تا تلفیق هنر مدرن، با هنر تعزیه که به نام ایران هنری جهانی شده است، توفیق «شب دهم» را زمینه سازی کند.

شب دهم را حسن فتحی کارگردان گزیده کار و در عین حال نام آشنای تلویزیون ساخت که نام او پای بسیاری از سریال های ماندگار تلویزیونی حک شده است اما به عقیده بینندگان، «شب دهم» در بین همه این سریال های خوش ساخت فتحی، چیز دیگری بود.

با اینکه شب دهم در این مدت ده ها بار از شبکه های داخلی و برون‌مرزی بازپخش شده است، اما هنوز مخاطبان خود را دارد و همه به نیکی از سکانس های ماندگاری که عشق زمینی را به یک ایمان و عشق الهی پیوند زد، یاد می کنند.

نگاه عمیق به مقوله عشق و عاشورا و پیوند آن دو، رمز ماندگاری سریال های محرم است که نمونه آن را در سه سریال شب دهم، معصومیت از دست رفته و پریدخت دیده ایم.

شرط «فخرالزمان» برای ازدواج با لوطی جوان اجرای ۱۰ شب تعزیه در دهه اول محرم آن هم در شرایطی که دستگاه حکومتی اجرای تعزیه را ممنوع کرده، آغاز ماجرایی است که ۱۰ شب بیننده را با سریال فتحی همراه می کند.

معصومیت از دست رفته داوود میرباقری

در سال ۸۲، داوود میرباقری کارگردان تاریخی ساز تلویزیون، سراغ محرم رفت و سریال کوتاهی را با عنوان «معصومیت از دست رفته» روی آنتن فرستاد تا «جنایت و مکافات» دینداران آن زمان در مواجهه با واقعه کربلا را به تصویر بکشد.

بار داستان این بار به دوش «شوذب» است که او را از یاران حضرت علی (ع) می دانند اما در آستانه قیام عاشورا، خزانه دار کوفه است. میرباقری برای افزودن به بار درام داستان پای دو زن را به داستان باز می کند؛ یکی ماریای مسیحی که از عشق به علی ابن ابی طالب (ع) با شوذب ازدواج می کند تا خاطرات شیرین علی(ع) برایش زنده بماند.

در آن سوی داستان حمیرای یهودی قرار دارد که راه ورود به دستگاه خلافت امویان را در فریب شوذب می بیند و سرانجام نیز موفق می شود.

لغزش شوذب در واقعه کربلا و سکوت وی در برابر امویان، سال ها بعد فرجامش را نشان می دهد؛ پسری که ماریا برای او به دنیا آورده بود، کشته می شود و شوذب هم که دیوانه شده ربابه دخترش را در مجلس عروسی اش به خاک و خون می کشد.

پریدخت سامان مقدم

«پریدخت» سامان مقدم را می توان دیگر سریال ماندگار تلویزیون برای ماه محرم دانست که توانست گریزی به تاریخ معاصر ایران در سده اخیر بزند و در حقیقت روایتی عاشقانه – عامیانه در دل محرم و اعتراض های مردم در زمان رژیم ستم شاهی بود.

«پریدخت» داستان زندگی دختر حاج میرزا یکی از سرشناسان مومن شهر است که از سال ۱۳۱۴ رقم می خورد؛ داستان با فراز و فرود زندگی پریدخت جلو می رود تا فاجعه مسجد گوهرشاد و کشف حجاب رقم می خورد.

مرحله دوم زندگی پریدخت با تبعید رضاشاه و روی کارآمدن محمدرضا پهلوی آغاز می شود. قصه ای که تا بعد از کودتای ۲۸ مرداد ادامه می یابد. مثلث عشقی مبهم میان پریدخت، نادر و نصرت، جوهره داستان بود؛ نصرت با چله نشینی در خانه میرزا دلباخته دختر او می شود و نادر خان زاده ای که از دختر مورد علاقه اش دور می شود.

پریدخت تلاش کرد تا قصه های روزمره زندگی مردم را با تحولات تاریخی آن دوره پیوند بزند و نقطه قوت آن هم همین نکته بود که با بازی متفاوت بازیگران آن بویژه لیلا حاتمی، علی مصفا، داریوش ارجمند، کامبیز دیرباز و مهرداد ضیایی به نتیجه رسید.

سفر سبز محمدحسین لطیفی

یک سال بعد از «حیدر خوش مرام» در شب دهم، محرم سال ۱۳۸۱ مجموعه تلویزیونی «سفر سبز» به کارگردانی محمدحسین لطیفی روی آنتن شبکه سه سیما رفت. برگ برنده سریال، بازیگران آن و داستان بدیعش بود.

این سریال، داستان «دنیل» جوانی خوش پوش با ظاهری آراسته است که در ایران متولد شده، ولی از همان کودکی به آلمان منتقل و تحت سرپرستی خانواده ای آلمانی قرار می گیرد. او بعد از دیدن خوابی مشکوک تصمیم می گیرد به ایران بیاید و خانواده واقعی اش را پیدا کند.

در طول مسیر پیدا کردن مادرش با ماجراهای فرعی زیادی روبه رو می شود تا اینکه نهایتا گذشته دنیل کشف می شود و معلوم می شود، او فرزند زن و شوهری دانشجو و مبارز در زمان انقلاب اسلامی ایران بوده که توسط کسی به ساواک معرفی می شوند و فرزندشان (که همان دنیل است) هم به آلمانی ها فروخته می شود. این سریال هم مخاطبان زیادی داشت.

مختارنامه داوود میرباقری

ساخت سریال مختارنامه به کارگردانی داوود میرباقری، از سال ۱۳۸۳ آغاز شده بود و در سال ۱۳۸۸ به پایان رسید. این سریال در زمان پخش به یکی از پرطرفدارترین و ماندگارترین سریال ها تبدیل شد.

داستان این سریال درباره شخصیت مختار ثقفی است که از جنگ و جهاد کناره گرفته است، در گندمزارهای پربار مدائن به زراعت مشغول می‌شود. تا آنکه دوست جنگجو و ایرانی‌اش کیان، به ملاقات او آمده و برایش از غم غربت امام حسن مجتبی (ع) می‌گوید؛ امامی که سرداران دور و نزدیکش او را تنها گذارده و به بهای زر و زیور معاویه، خیانت پیشه کرده‌اند. با ادامه یافتن ظلم‌های معاویه و بی‌وفایی مردم نسبت به اهل‌بیت (ع)، واقعه عاشورا رخ می‌دهد و مختار که در بند عبیدالله بن زیاد زندانی بود، پس از آزادی به خون‌خواهی سید و سالار شهیدان قیام می‌کند.

در این مجموعه بازیگرانی چون فریبرز عرب‎نیا، مهدی فخیم‎زاده، فرهاد اصلانی، رضا رویگری، رضا کیانیان، الهام حمیدی، فریبا کوثری، شهرام حقیقت دوست، امین زندگانی و… به ایفای نقش پرداخته‌اند.

 

«وفا»

مجموعه تلویزیونی وفا ساخته محمد حسین لطیفی نیز یک بار دیگر در کنداکتور شبکه سه سیما قرار گرفته است و از ۱۲ مهر ماه هر شب ساعت ۲۰:۴۵ از این شبکه پخش خواهد شد.

فرهاد اصلانی، فرهاد قائمیان، هانیه توسلی، پوریا پورسرخ، محسن قاضی مرادی، مهوش وقاری، رضا ایرانمنش، عدی رعد و حسن عدنان در این سریال به ایفای نقش می پردازند.

روایت عشق(۱۳۶۴ / علاالدین رحیمی):

تقریبا اولین سریال بزرگ درباره کربلا است که درست به خود فاجعه می‌پردازد. این سریال با هزینه ۳ میلیون تومان ساخته شد. این سریال در بیدخت گناباد جلوی دوربین رفت و برای همین هم اکثر بازیگرانش از اهالی مشهد بودند مثل خود «انوشیروان ارجمند» که نقش ابن سعد را بازی کرد و همین طور مرحوم «رضا سعیدی» که ابن زیاد بود و نقش کوتاه اما موثرش، او را به خیلی‌ها شناساند.

روایت تصویری در این سریال به شدت تحت تاثیر فیلم «محمد رسول‌الله» مصطفی عقاد بود. نقش امام حسین(ع) را دوربین برعهده گرفته بود و خبری از خویشان و یاران امام نبود. سریال، صحنه‌های جنگی چندانی نداشت و اشقیا روی تپه‌ای که مثلا به میدان جنگ مشرف بود برای هم تعریف می‌کردند که چه کسی به میدان آمده و چه می‌کند. اما در میان صحنه‌های ماندگار این سریال، صحنه‌هایی مانند برهنه شدن غلام سیاه(علی اوسیوند)، شهادت حر و شهادت خود امام هم در نوع خودش تازگی داشت.

در صحنه پایانی سریال، دوربین که زاویه دید نگاه امام است در گودال نشسته است و اشقیا با ترس و نیزه و شمشیر به او نزدیک می‌شوند. شمر، عربده کشان و خنجر به دست نزدیک می‌آید و قاب دوربین شکسته و خونین می‌شود. روایت عشق از سریال‌های مهجور و کمتر دیده شده‌ای است که به نسبت زمان ساخته شدنش که در سال‌های میانی جنگ ایران و عراق بود، سریالی قابل تامل است.

 

طفلان مسلم(۱۳۸۶ – ۱۳۸۷ / سیدمجتبی یاسینی):

نام سریال که محصول شبکه الکوثر- شبکه عرب زبانان صدا وسیماست- نامی واضح و یادآور تعزیه‌ای به همین نام بود. با اینکه کل ماجرای حضور دو پسر مسلم در کوفه و شهادت‌شان شاید چندان معتبر نباشد(چون گفته شده مسلم بن عقیل به تنهایی و با دو راه بلد از کوره راهی، راهی کوفه شد و در میان راه، آن دو راه بلد از تشنگی مردند و او به سختی خود را به شهر رساند) اما یاسینی سعی کرد از این فضا سریالی تاریخی بسازد که به تبعیت از سریال‌های میرباقری چاشنی عشق سلافه و غلام ابن حارث هم داشت.

طفلان مسلم با وجود ۹ بار بازنویسی و بازی موثر «جهانگیر الماسی» در نقش «قاضی شریح»، قاضی کوفه که نقش منفی‌اش خیلی‌ها را یاد نقش منفی‌اش در پس از باران می‌انداخت، اما در مابقی نقش‌ها دچار افت شد. شاید اوج این افت در شخصیت‌پردازی و قصه‌سازی برای ابراهیم و محمد، دو پسر مسلم بود که نه، چندان همراهی مخاطب را در پی داشت و نه فضای به‌شدت مثبت‌شان، مخاطب را تحت‌تاثیر قرار می‌داد.

آخرین دعوت(۱۳۸۷ / حسین سهیلی‌زاده):

تنها سریالی که در ماشین زمان، زمان حال را به محرم ۶۱ پیوند داده بود! البته «حسین سهیلی‌زاده» که با ساخت سریال‌هایی مثل «فاصله‌ها»، «ترانه مادری» و «دلنوازان» و همین روزها هم با «دختران حوا» نشان داده که فضای ملودرام محبوب مخاطب تلویزیونی را می‌شناسد، سعی کرد تا از این تلفیق، فضایی متفاوت بسازد. یوسف (فرامرز قریبیان) نماینده سابق مجلس در جاده‌ای به‌طور اتفاقی سر از کوفه سال ۶۱ هجری در می‌آورد. کوفه‌ای که در آستانه مهمان‌کشی است.

این فضا تقریبا شبیه همان فضایی بود که قریبیان در فیلم سفیر (۱۳۶۱/ فریبرز صالح) تجربه کرده بود. او آنجا نقش «قیس بن مسهر» سفیر امام حسین(ع) را بازی می‌کرد که در کوفه غریبه بود و اینجا در آخرین دعوت هم نقش مردی غریبه در کوفه را بازی می‌کرد. سریال ۱۳ قسمتی سهیلی‌زاده برش‌هایی مداوم بین زمان گذشته، قصه یوسف در کوفه و زمان حال و تلاش نزدیکان یوسف برای پیدا کردن او بود. البته این برش‌ها و فضای نامتعارف برای بیننده سنتی تلویزیون جالب به‌نظر نمی‌رسید.

ثارالله(۱۳۸۲ / شهریار بحرانی

پروژه بلندپروازانه‌ای که بعد از ۱۰۰ دقیقه فیلمبرداری و هزینه یک میلیارد و دویست میلیون تومانی متوقف شد. این سریال که قرار بود در ۳۲ قسمت تولید شود به‌دلیل اعتراض بعضی مراجع و علما به نحوه نمایش امام حسین(ع) و واقعه عاشورا، متوقف ماند. «علی لاریجانی»، رئیس وقت سازمان صداوسیما بعد از ۸ ماه، پیش تولید این سریال را در اسفند ۸۱ در بیابان‌های یزد کلید زد.

سریالی که در آن ۵۰ بازیگر مانند «محمدعلی کشاورز»(معاویه)، «جمشید مشایخی»(‌هانی بن‌عروه)، «اکبر عبدی»(ولید)، «عنایت بخشی»(عمر بن سعد)، «رویا تیموریان»(ام البنین)، «شهرام حقیقت دوست»(یزید) و «جعفر دهقان»(حر) بازی می‌کردند. با وجود اینها، این سریال راه به‌جایی نبرد تا با تغییر رئیس سازمان و رفتن بودجه به سمت سریال مختارنامه و همین‌طور ساخت فیلم «ملک سلیمان» توسط «شهریار بحرانی» این سریال، پرونده‌ای نیمه مختومه پیدا کند.

 

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *